ĐỀN MẪU TRUNG THÀNH – DẤU ẤN LỊCH SỬ, NIỀM TIN TÂM LINH VÀ SỨC MẠNH ĐOÀN KẾT CỦA NHÂN DÂN .

Ngôi đền không chỉ là nơi tôn thờ các bậc Thánh Mẫu linh thiêng, là điểm tựa tâm linh của nhân dân, mà còn là chứng nhân lịch sử gắn liền với quá trình khai hoang, lập làng và cả những năm tháng kháng chiến hào hùng. Trải qua hơn một thế kỷ, với bao thăng trầm của thời gian, hôm nay Đền Mẫu Trung Thành lại bừng sáng trong diện mạo mới – một công trình khang trang, uy nghiêm được hoàn thành bằng chính bàn tay, khối óc và tấm lòng son sắt của người dân quê hương.

1. Cội nguồn khai đất, lập làng và sự hình thành ngôi đền

Cuối thế kỷ XIX, khi những bãi bồi ven sông Hồng còn hoang sơ, cụ Đặng Công Phương Viên – một người con kiên cường, có tầm nhìn xa – cùng các bậc tiền nhân đã dày công khai hoang, mở đất lập nên ấp Trung Thành. Với tấm lòng quả cảm và tinh thần cần mẫn, cụ cùng nhân dân đã biến vùng đất bãi bồi thành ruộng đồng trù phú, đặt nền móng cho một làng quê trù mật, yên bình. Đến đầu thế kỷ XX, quan niệm “hữu thổ, hữu nhân, tất hữu thần” – có đất, có người, tất phải có thần linh che chở – đã thôi thúc các bậc cao niên dựng nên Đình làng thờ Thành hoàng và Đền thờ Đức Mẫu Vân Hương cùng Tam vị Thánh Mẫu.

 Ngôi đền được khởi dựng từ năm 1917 và hoàn thành vào năm 1924, trở thành trung tâm tín ngưỡng, nơi gửi gắm niềm tin và lòng thành kính của nhân dân. Đền Trung Thành từ đó không chỉ là chốn linh thiêng, mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, hun đúc nên truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, bồi đắp bản sắc văn hóa quê hương.

2. Đền Trung Thành trong kháng chiến – chứng nhân của lịch sử dân tộc

Nếu như giai đoạn đầu thế kỷ XX, đền là nơi hội tụ tín ngưỡng, thì trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Đền Trung Thành trở thành căn cứ cách mạng quan trọng. Nơi đây từng là địa điểm họp bàn, lập kế hoạch tác chiến của các cán bộ tiền tuyến, là nơi huấn luyện dân quân, tuyên truyền cách mạng, cất giấu vũ khí, đạn dược. Từ mái đền linh thiêng, nhiều lớp thanh niên Trung Thành đã lên đường tòng quân, góp phần vào chiến thắng vang dội của dân tộc. Sau ngày hòa bình lập lại, Đền Trung Thành lại tiếp tục gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng. Ngôi đền trở thành lớp học bình dân học vụ, là nơi hội họp, sân kho hợp tác xã và là trung tâm sinh hoạt văn hóa của thôn làng. Nhờ những giá trị to lớn cả về lịch sử lẫn văn hóa, năm 2003, Đền Trung Thành được UBND tỉnh Thái Bình xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Đây không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng mà còn là niềm tự hào của nhân dân Trung Thành.

3.Ý nghĩa của Đền Mẫu Trung Thành

Đền Mẫu Trung Thành không chỉ là một công trình tín ngưỡng linh thiêng mà còn là nơi hội tụ nhiều tầng giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh sâu sắc. Ngôi đền gắn liền với công cuộc khai hoang lập làng, với những năm tháng kháng chiến hào hùng, là chứng nhân cho tinh thần quật cường và lòng yêu nước của nhân dân quê hương. Đây cũng là không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nơi duy trì phong tục tập quán, giáo dục thế hệ trẻ về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và tinh thần đoàn kết. Đồng thời, kiến trúc và nghệ thuật chạm khắc của đền phản ánh bàn tay tài hoa, sự sáng tạo của cha ông, góp phần làm giàu thêm kho tàng nghệ thuật truyền thống dân tộc. Có thể nói, Đền Mẫu Trung Thành chính là biểu tượng hội tụ hồn cốt quê hương, vừa linh thiêng vừa gần gũi, là báu vật tinh thần trường tồn cùng lịch sử và tâm hồn dân tộc.

4. Xây dựng Đền Mẫu Trung Thành mới – sự đồng lòng của nhân dân

  Đền làng thôn Trung Thành, hiệu vị thờ Đức Mẫu Vân Hương và Đức Mẫu Đại Càn quốc gia Nam hải cùng công đồng tam phủ, tứ phủ được xây dựng từ những năm đầu thế kỷ 20, bố cục theo lối chữ Đinh gồm 1 tòa 4 gian. Nội thất mái cuốn vòm. Ngoại thất lợp ngói mũi cổ. Trải qua hơn một thế kỷ, ngôi đền cũ đã xuống cấp nghiêm trọng. Để bảo tồn giá trị di sản và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh, ngày 8/12/2024, nhằm ngày 6/11 năm Giáp Thìn chính quyền địa phương và nhân dân Trung Thành đã đồng lòng quyết định xây dựng Đền Mẫu Trung Thành mới trên nền đất thiêng xưa. Ngay sau lễ khởi công, Ban kiến thiết xây dựng, nhà thầu và toàn thể nhân dân trong thôn đã bắt tay vào thi công liên tục, khẩn trương, hạ quyết tâm hoàn thành trước mùa mưa bão năm 2025 và đến nay ngôi Đền đã hoàn thành vượt tiến độ hơn 30 ngày so với dự kiến ban đầu trong niềm vui hân hoan của cán bộ và nhân dân xã Hưng Phú nói chung, cán bộ và nhân dân thôn Trung Thành nói riêng

Công trình được quy hoạch khang trang, bề thế với tam quan, tiền đường, hậu cung, tả vu – hữu vu cùng cảnh quan sân vườn hài hòa. Tất cả vừa giữ gìn lối kiến trúc truyền thống, vừa có sự vững chãi, bền đẹp của công trình hiện đại. Đây không chỉ là sự đầu tư vật chất mà còn là biểu hiện sâu sắc của tình yêu quê hương, của khát vọng giữ gìn cội nguồn. ---

5. Lễ khánh thành ngày 30/9 – biểu tượng của niềm tin và sức mạnh đoàn kết

 Ngày 30/9, trong niềm hân hoan và phấn khởi, nhân dân thôn Trung Thành long trọng tổ chức lễ cắt băng khánh thành Đền Mẫu Trung Thành mới. Công trình có tổng kinh phí hơn 2 tỷ đồng, toàn bộ được huy động từ sự đóng góp của bà con nhân dân trong thôn cùng con em xa quê. Điều đặc biệt ý nghĩa là trong suốt quá trình xây dựng, bà con không quản ngại nắng mưa, sớm tối cần mẫn, cùng nhau góp công, góp của. Người dân Trung Thành đã hiện thực hóa bằng chính tấm lòng và bàn tay của mình: người góp tiền, người chở từng viên gạch, người phụ giúp từng bao xi măng, tất cả đều chung một tâm nguyện – dựng xây ngôi đền mới xứng đáng với truyền thống quê hương. Ngôi đền khang trang hôm nay không chỉ là nơi thờ tự linh thiêng mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết, của sự tận tâm tận lực và niềm tự hào quê hương. Đó là thành quả kết tinh từ ý chí, niềm tin và tình cảm gắn bó của cả cộng đồng.

 6. Tiếp nối và phát huy giá trị trong thời kỳ mới

Trong bối cảnh đất nước đang trên đà hội nhập và phát triển, Đền Mẫu Trung Thành không chỉ là một công trình tâm linh, mà còn là điểm nhấn văn hóa – du lịch của địa phương. Lễ hội đền được tổ chức thường niên, trở thành nơi hội tụ con cháu bốn phương, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Tiền Hải – Thái Bình đến bạn bè gần xa. Giữ gìn và phát huy giá trị của đền chính là gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, là vun đắp nền tảng tinh thần cho thế hệ mai sau. Ngôi đền hôm nay sẽ tiếp tục là nơi truyền lửa, bồi dưỡng tình yêu quê hương, khơi dậy niềm tin, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Từ dấu ấn lịch sử khai hoang lập làng, đến những năm tháng kháng chiến hào hùng, rồi sự tái sinh trong diện mạo mới hôm nay, Đền Mẫu Trung Thành mãi là biểu tượng thiêng liêng của quê hương, là điểm tựa tinh thần, là nơi hội tụ sức mạnh đoàn kết của cộng đồng. Công trình khang trang với sự đóng góp tận tâm, tận lực của nhân dân đã minh chứng rằng: khi lòng người đồng thuận, khi cộng đồng đoàn kết, mọi khó khăn đều có thể vượt qua, mọi khát vọng đều có thể thành hiện thực. Đền Trung Thành – không chỉ là mái đền linh thiêng, mà còn là niềm tự hào, là di sản sống động, là hồn cốt quê hương được gìn giữ và truyền mãi cho muôn đời sau./.

Nguyễn Hường - Phòng VH- XH